• ५ मंसिर २०८३, शुक्रबार

सम्पर्क

सिस्ने मिडिया एण्ड टेक्नोलोजी प्रालिद्वारा सञ्चालित
सम्पर्क कार्यलय: घोराही उपमहानगरपालिका– १८ घोराही, दाङ
फोन नम्बर: +९७७-९८०९८५५४०३ , ९८५७८३२६३६
इमेलः : sisneonline@gmail.com
विज्ञापनका लागि
9809855403
पहल थिएटर केएल सपना




दाङको कला, साहित्य र रंगमञ्चको विकासका लागि व्यक्तिगत सपना बोकेर अघि बढेका चलचित्रकर्मी तथा साहित्यकार केएल बुढाथोकी अहिले एउटा यस्तो अभियानमा छन्, जसको उपलब्धि एउटा भवन निर्माणमा मात्र सीमित हुने छैन। त्यो अभियान हो- पहल थिएटर अर्थात् जनस्तरबाट निर्माण हुँदै गरेको सामुदायिक कलाघर।

दाङको घोराहीमा अहिले एउटा सपना इँटा, ढुङ्गा, बालुवा र सिमेन्टसँगै आकार लिइरहेको छ। त्यो सपना हो, दाङमा कला, साहित्य, संगीत, नाटक र सिर्जनात्मक गतिविधिको साझा थलो निर्माण गर्ने। यही सपनालाई व्यवहारमा उतार्न चलचित्रकर्मी, साहित्यकार तथा सञ्चारकर्मी केएल बुढाथोकी पहल थिएटर निर्माण अभियानमा जुटेका छन्।

दाङमा नाटक गर्ने, नाटक देखाउने, कलाकार उत्पादन गर्ने र स्थानीय कला संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यसहित सुरु गरिएको पहल थिएटर अहिले निर्माणको चरणमा छ। यो केवल एउटा भौतिक संरचना होइन, स्थानीय कला र संस्कृतिको भविष्यसँग जोडिएको एउटा सामूहिक अभियान पनि हो।

व्यक्तिगत सपना, सामूहिक अभियान

कला, साहित्य, सञ्चार र चलचित्र क्षेत्रमा करिब तीन दशक बिताएका बुढाथोकीले आफ्नो लामो अनुभव र ऊर्जालाई अहिले एउटा दीर्घकालीन सांस्कृतिक संरचना निर्माणमा लगाएका छन्। उनीसँग रंगमञ्चप्रतिको मोह छ, स्थानीय कला संस्कृतिप्रतिको लगाव छ र दाङका नयाँ पुस्तालाई सिर्जनात्मक अवसर उपलब्ध गराउने हुटहुटी पनि।

उनको बुझाइमा कुनै पनि समाजको पहिचान आर्थिक विकास र भौतिक पूर्वाधारले मात्र निर्माण हुँदैन। त्यस समाजको कला, संस्कृति, साहित्य, संगीत र सिर्जनात्मक चेतनाले पनि समाजलाई जीवन्त बनाउँछ। तर दाङमा कला र रंगमञ्चका लागि व्यवस्थित तथा स्थायी पूर्वाधारको अभाव छ।

यही अभावलाई सम्बोधन गर्ने सोचबाट पहल थिएटरको अवधारणा जन्मिएको हो।

‘पहल’ आफैँमा एउटा अर्थपूर्ण शब्द हो। कुनै कामको सुरुवात, नयाँ सोचको प्रारम्भ र परिवर्तनका लागि चालिने पहिलो कदम। बुढाथोकीले यही अर्थलाई आत्मसात् गर्दै दाङमा सामुदायिक कलाघर निर्माणको अभियान थालेका हुन्।

दाङमा रंगमञ्चको नयाँ आधार बनाउने प्रयास

पहल थिएटरको मुख्य उद्देश्य नाटक प्रदर्शनका लागि एउटा हल निर्माण गर्नु मात्र होइन। यसलाई कला, साहित्य, संगीत, चलचित्र र सांस्कृतिक गतिविधिको साझा केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

यहाँ नियमित नाटक मञ्चन गर्ने, नाट्य प्रशिक्षण सञ्चालन गर्ने, नयाँ कलाकार उत्पादन गर्ने, नाटक लेखन तथा निर्देशनसम्बन्धी कार्यशाला गर्ने र स्थानीय कला संस्कृतिमाथि अध्ययन, अनुसन्धान तथा बहस गर्ने योजना छ।

त्यस्तै, काठमाडौंलगायत देशका विभिन्न स्थानबाट नाटक टोलीलाई दाङमा आमन्त्रण गरी नियमित नाट्य गतिविधि सञ्चालन गर्ने र स्थानीय कलाकारलाई राष्ट्रिय रंगमञ्चसँग जोड्ने लक्ष्य पनि पहल थिएटरले लिएको छ।

बुढाथोकीको विश्वास छ- कलाकार उत्पादन गर्न प्रतिभा मात्र पर्याप्त हुँदैन, त्यसका लागि उपयुक्त वातावरण, प्रशिक्षण र प्रस्तुति गर्ने मञ्च पनि आवश्यक हुन्छ। पहल थिएटरले यही वातावरण निर्माण गर्नेछ।

जनस्तरबाट निर्माण हुँदै गरेको कलाघर

पहल थिएटरको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष यसको सामुदायिक चरित्र हो। यो कुनै एक व्यक्ति, संस्था वा समूहको निजी महत्वाकांक्षाभन्दा पनि समुदायको साझा सम्पत्तिका रूपमा विकास गर्ने परिकल्पना हो।

निर्माणका लागि सरकारी निकाय, सामाजिक संघसंस्था, कलाकार, साहित्यकार, व्यवसायी, समाजसेवी तथा सर्वसाधारणसँग सहयोग र सहकार्यको अपिल गरिएको छ।

बुढाथोकीले विभिन्न राजनीतिक दलका नेता, जनप्रतिनिधि, सामाजिक अभियन्ता, कलाकार र सहयोगी मनहरूसम्म पुगेर यो अभियानलाई सुनाइरहेका छन्। कसैले आर्थिक सहयोग गरेका छन्, कसैले निर्माण सामग्री उपलब्ध गराएका छन् त कसैले नैतिक समर्थन र हौसला प्रदान गरेका छन्।

उनका लागि यो अभियानमा प्राप्त हुने सानोभन्दा सानो सहयोग पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। किनकि उनी यसलाई एउटा व्यक्तिले बनाएको भवनभन्दा पनि धेरै मानिसले मिलेर निर्माण गरेको सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा स्थापित गर्न चाहन्छन्।

रंगमञ्चसँगै सांस्कृतिक पर्यटनको परिकल्पना

पहल थिएटरको सपना एउटा भवनमा मात्र सीमित छैन। बुढाथोकीले सामुदायिक वनको जग्गामा ‘पहल सांस्कृतिक पार्क’ निर्माण गर्ने दीर्घकालीन अवधारणासमेत अघि सारेका छन्।

यसअन्तर्गत नाट्यघर, खुला रंगमञ्च, संगीत विद्यालय, लोकसंस्कृति संग्रहालय, चलचित्र संग्रहालय, थारू तथा मगर सांस्कृतिक गाउँ, कला पुस्तकालय, बाल उद्यान, खुला व्यायामस्थल, होमस्टे तथा चलचित्र छायांकन स्थलजस्ता संरचना विकास गर्ने परिकल्पना गरिएको छ।

यो अवधारणा कार्यान्वयन हुन सके दाङको कला, संस्कृति र पर्यटनलाई एकै ठाउँमा जोड्ने एउटा विशिष्ट गन्तव्यका रूपमा पहल सांस्कृतिक पार्क विकास हुन सक्नेछ।

विशेषगरी थारू, मगरलगायत स्थानीय समुदायका मौलिक संस्कृति, परम्परा, भाषा, भेषभूषा, लोकसंगीत र जीवनशैलीलाई संरक्षण गर्दै नयाँ पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्ने अवसरसमेत यसले सिर्जना गर्न सक्छ।

सजिलो बाटो होइन, तर संकल्प बलियो छ

सामुदायिक स्तरबाट एउटा सांस्कृतिक संरचना निर्माण गर्नु सहज काम होइन। आर्थिक स्रोतको व्यवस्थापन, निर्माण सामग्री, प्राविधिक पक्ष र निरन्तर सहयोग जुटाउनु आफैँमा चुनौतीपूर्ण काम हो।

तर बुढाथोकीले यी चुनौतीका बीच पनि अभियानलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्। निर्माणले गति लिइरहेको छ। उनलाई थाहा छ, भवन निर्माण सम्पन्न गर्नु एउटा चरण मात्र हो। त्यसलाई जीवन्त सांस्कृतिक केन्द्रका रूपमा सञ्चालन गर्नु अझ ठूलो जिम्मेवारी हो।

त्यसका लागि कलाकार, साहित्यकार, रंगकर्मी, शिक्षाविद्, स्थानीय सरकार, सामाजिक संघसंस्था र आम समुदायको साथ आवश्यक
दाङको कला, साहित्य र रंगमञ्चको विकासका लागि व्यक्तिगत सपना बोकेर अघि बढेका चलचित्रकर्मी तथा साहित्यकार केएल बुढाथोकी अहिले एउटा यस्तो अभियानमा छन्, जसको उपलब्धि एउटा भवन निर्माणमा मात्र सीमित हुने छैन। त्यो अभियान हो- पहल थिएटर अर्थात् जनस्तरबाट निर्माण हुँदै गरेको सामुदायिक कलाघर।

दाङको घोराहीमा अहिले एउटा सपना इँटा, ढुङ्गा, बालुवा र सिमेन्टसँगै आकार लिइरहेको छ। त्यो सपना हो, दाङमा कला, साहित्य, संगीत, नाटक र सिर्जनात्मक गतिविधिको साझा थलो निर्माण गर्ने। यही सपनालाई व्यवहारमा उतार्न चलचित्रकर्मी, साहित्यकार तथा सञ्चारकर्मी केएल बुढाथोकी पहल थिएटर निर्माण अभियानमा जुटेका छन्।

दाङमा नाटक गर्ने, नाटक देखाउने, कलाकार उत्पादन गर्ने र स्थानीय कला संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यसहित सुरु गरिएको पहल थिएटर अहिले निर्माणको चरणमा छ। यो केवल एउटा भौतिक संरचना होइन, स्थानीय कला र संस्कृतिको भविष्यसँग जोडिएको एउटा सामूहिक अभियान पनि हो।

व्यक्तिगत सपना, सामूहिक अभियान

कला, साहित्य, सञ्चार र चलचित्र क्षेत्रमा करिब तीन दशक बिताएका बुढाथोकीले आफ्नो लामो अनुभव र ऊर्जालाई अहिले एउटा दीर्घकालीन सांस्कृतिक संरचना निर्माणमा लगाएका छन्। उनीसँग रंगमञ्चप्रतिको मोह छ, स्थानीय कला संस्कृतिप्रतिको लगाव छ र दाङका नयाँ पुस्तालाई सिर्जनात्मक अवसर उपलब्ध गराउने हुटहुटी पनि।

उनको बुझाइमा कुनै पनि समाजको पहिचान आर्थिक विकास र भौतिक पूर्वाधारले मात्र निर्माण हुँदैन। त्यस समाजको कला, संस्कृति, साहित्य, संगीत र सिर्जनात्मक चेतनाले पनि समाजलाई जीवन्त बनाउँछ। तर दाङमा कला र रंगमञ्चका लागि व्यवस्थित तथा स्थायी पूर्वाधारको अभाव छ।

यही अभावलाई सम्बोधन गर्ने सोचबाट पहल थिएटरको अवधारणा जन्मिएको हो।

‘पहल’ आफैँमा एउटा अर्थपूर्ण शब्द हो। कुनै कामको सुरुवात, नयाँ सोचको प्रारम्भ र परिवर्तनका लागि चालिने पहिलो कदम। बुढाथोकीले यही अर्थलाई आत्मसात् गर्दै दाङमा सामुदायिक कलाघर निर्माणको अभियान थालेका हुन्।

दाङमा रंगमञ्चको नयाँ आधार बनाउने प्रयास

पहल थिएटरको मुख्य उद्देश्य नाटक प्रदर्शनका लागि एउटा हल निर्माण गर्नु मात्र होइन। यसलाई कला, साहित्य, संगीत, चलचित्र र सांस्कृतिक गतिविधिको साझा केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

यहाँ नियमित नाटक मञ्चन गर्ने, नाट्य प्रशिक्षण सञ्चालन गर्ने, नयाँ कलाकार उत्पादन गर्ने, नाटक लेखन तथा निर्देशनसम्बन्धी कार्यशाला गर्ने र स्थानीय कला संस्कृतिमाथि अध्ययन, अनुसन्धान तथा बहस गर्ने योजना छ।

त्यस्तै, काठमाडौंलगायत देशका विभिन्न स्थानबाट नाटक टोलीलाई दाङमा आमन्त्रण गरी नियमित नाट्य गतिविधि सञ्चालन गर्ने र स्थानीय कलाकारलाई राष्ट्रिय रंगमञ्चसँग जोड्ने लक्ष्य पनि पहल थिएटरले लिएको छ।

बुढाथोकीको विश्वास छ- कलाकार उत्पादन गर्न प्रतिभा मात्र पर्याप्त हुँदैन, त्यसका लागि उपयुक्त वातावरण, प्रशिक्षण र प्रस्तुति गर्ने मञ्च पनि आवश्यक हुन्छ। पहल थिएटरले यही वातावरण निर्माण गर्नेछ।

जनस्तरबाट निर्माण हुँदै गरेको कलाघर

पहल थिएटरको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष यसको सामुदायिक चरित्र हो। यो कुनै एक व्यक्ति, संस्था वा समूहको निजी महत्वाकांक्षाभन्दा पनि समुदायको साझा सम्पत्तिका रूपमा विकास गर्ने परिकल्पना हो।

निर्माणका लागि सरकारी निकाय, सामाजिक संघसंस्था, कलाकार, साहित्यकार, व्यवसायी, समाजसेवी तथा सर्वसाधारणसँग सहयोग र सहकार्यको अपिल गरिएको छ।

बुढाथोकीले विभिन्न राजनीतिक दलका नेता, जनप्रतिनिधि, सामाजिक अभियन्ता, कलाकार र सहयोगी मनहरूसम्म पुगेर यो अभियानलाई सुनाइरहेका छन्। कसैले आर्थिक सहयोग गरेका छन्, कसैले निर्माण सामग्री उपलब्ध गराएका छन् त कसैले नैतिक समर्थन र हौसला प्रदान गरेका छन्।

उनका लागि यो अभियानमा प्राप्त हुने सानोभन्दा सानो सहयोग पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। किनकि उनी यसलाई एउटा व्यक्तिले बनाएको भवनभन्दा पनि धेरै मानिसले मिलेर निर्माण गरेको सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा स्थापित गर्न चाहन्छन्।

रंगमञ्चसँगै सांस्कृतिक पर्यटनको परिकल्पना

पहल थिएटरको सपना एउटा भवनमा मात्र सीमित छैन। बुढाथोकीले सामुदायिक वनको जग्गामा ‘पहल सांस्कृतिक पार्क’ निर्माण गर्ने दीर्घकालीन अवधारणासमेत अघि सारेका छन्।

यसअन्तर्गत नाट्यघर, खुला रंगमञ्च, संगीत विद्यालय, लोकसंस्कृति संग्रहालय, चलचित्र संग्रहालय, थारू तथा मगर सांस्कृतिक गाउँ, कला पुस्तकालय, बाल उद्यान, खुला व्यायामस्थल, होमस्टे तथा चलचित्र छायांकन स्थलजस्ता संरचना विकास गर्ने परिकल्पना गरिएको छ।

यो अवधारणा कार्यान्वयन हुन सके दाङको कला, संस्कृति र पर्यटनलाई एकै ठाउँमा जोड्ने एउटा विशिष्ट गन्तव्यका रूपमा पहल सांस्कृतिक पार्क विकास हुन सक्नेछ।

विशेषगरी थारू, मगरलगायत स्थानीय समुदायका मौलिक संस्कृति, परम्परा, भाषा, भेषभूषा, लोकसंगीत र जीवनशैलीलाई संरक्षण गर्दै नयाँ पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्ने अवसरसमेत यसले सिर्जना गर्न सक्छ।

सजिलो बाटो होइन, तर संकल्प बलियो छ

सामुदायिक स्तरबाट एउटा सांस्कृतिक संरचना निर्माण गर्नु सहज काम होइन। आर्थिक स्रोतको व्यवस्थापन, निर्माण सामग्री, प्राविधिक पक्ष र निरन्तर सहयोग जुटाउनु आफैँमा चुनौतीपूर्ण काम हो।

तर बुढाथोकीले यी चुनौतीका बीच पनि अभियानलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्। निर्माणले गति लिइरहेको छ। उनलाई थाहा छ, भवन निर्माण सम्पन्न गर्नु एउटा चरण मात्र हो। त्यसलाई जीवन्त सांस्कृतिक केन्द्रका रूपमा सञ्चालन गर्नु अझ ठूलो जिम्मेवारी हो।

त्यसका लागि कलाकार, साहित्यकार, रंगकर्मी, शिक्षाविद्, स्थानीय सरकार, सामाजिक संघसंस्था र आम समुदायको साथ आवश्यक छ।

बुढाथोकीको सपना छ- भोलि दाङका कुनै गाउँबाट नाटक खेल्न चाहने बालबालिका वा युवा कलाकारले आफ्नो प्रतिभा प्रस्तुत गर्न काठमाडौं नै धाउनुपर्ने अवस्था नहोस्। स्थानीय प्रतिभाले आफ्नै ठाउँमा सिक्न, सिर्जना गर्न र आफ्नो कला देखाउन पाऊन्।

उनको अभियानले एउटा महत्त्वपूर्ण प्रश्न पनि उठाएको छ- हामीले सडक, पुल र भवन बनाइरहँदा हाम्रो समाजको कला र संस्कृतिका लागि कति लगानी गरिरहेका छौँ?

वास्तवमा सभ्य र समृद्ध समाज निर्माणका लागि सांस्कृतिक पूर्वाधार पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ।

एउटा व्यक्तिको सपना, हजारौँको साझा सम्पत्ति

केएल बुढाथोकीले सुरु गरेको पहल थिएटर निर्माण अभियानको सफलता उनको व्यक्तिगत उपलब्धि मात्र हुनेछैन। यो दाङको रंगमञ्चीय इतिहासमा एउटा नयाँ अध्याय बन्न सक्छ।

कुनै समय दाङमा नाटक हेर्न र खेल्नका लागि पर्याप्त पूर्वाधार थिएन भन्ने अवस्था बदल्ने उनको प्रयास आफैँमा महत्त्वपूर्ण छ। यो अभियानले स्थानीय कलाकारलाई अवसर, नयाँ पुस्तालाई सिर्जनाको वातावरण र समाजलाई आफ्नै कला संस्कृतिसँग जोडिने साझा थलो दिन सक्छ।

बुढाथोकीका लागि पहल थिएटर एउटा भवन होइन, जीवनको लामो समयदेखि मनमा बोकेको सपना हो। उनी चाहन्छन्, यो सपना उनको व्यक्तिगत परिचयमा मात्र सीमित नरहोस्; दाङको पहिचान बनोस्।

सायद कुनै दिन यही कलाघरको मञ्चमा स्थानीय कलाकारले आफ्नो पहिलो नाटक प्रस्तुत गर्नेछन्। यहीँबाट नयाँ नाटककार, निर्देशक र अभिनेता जन्मिनेछन्। यहीँ स्थानीय लोकसंस्कृतिका कथा, गीत र परम्पराले नयाँ जीवन पाउनेछन्।

त्यस दिन पहल थिएटर केवल एउटा संरचना हुनेछैन, एउटा पुस्ताले अर्को पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्ने सांस्कृतिक विरासत हुनेछ।

र त्यसको जगमा लेखिएको हुनेछ एउटा नाम- केएल बुढाथोकीले सुरु गरेको पहल।

Facebook Comments