दाङ । पछिल्लो समय हाम्रो समाजमा पत्रकार र पत्रकारिताप्रति गहिरो नकारात्मक धारणा विकसित हुँदै गएको देखिन्छ। सूचना प्रवाहको मेरुदण्ड मानिने पत्रकारितामाथि नै प्रश्न उठ्न थालेको यो अवस्थाले समाज र लोकतन्त्र दुवैलाई दीर्घकालीन संकटतर्फ धकेल्ने सम्भावना देखिएको छ।
सामाजिक सञ्जालको विस्फोट र यसको अनियन्त्रित प्रयोगले यथार्थभन्दा परका अपुष्ट सामग्रीहरू तीव्र गतिमा फैलिरहेका छन्। कुनै पनि प्रसंगमा पुष्टि नगरिकन गरिएको प्रचारप्रसारले पत्रकारहरू र पत्रकारिता संस्थाहरूप्रति अविश्वास पैदा गरिरहेको छ। गलत समाचार, भ्रामक सूचना र अफवाहले वास्तविक पत्रकारिताको मूल्य क्षतविक्षत भइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा सत्य खोज्ने प्रयासभन्दा सनसनी फैलाउने प्रवृत्तिले स्थान लिन थालेको छ, जसले दीर्घकालीन रूपमा समाजलाई गलत दिशामा लैजाने खतरा बढाएको छ।
तर, यो बुझ्न अत्यावश्यक छ कि पत्रकारिता नै कमजोर बनाइएमा समाज स्वतन्त्र र सत्य सूचनाबाट वञ्चित हुन्छ। सूचना बिना नागरिक सचेत हुन सक्दैनन्, सत्ताको जवाफदेहितालाई कायम राख्न सक्दैनन्, र अन्याय वा भ्रष्टाचार विरुद्धको प्रतिरोध कमजोर हुन्छ। पत्रकारिता कमजोर हुँदा भ्रष्टाचार, दण्डहीनता र निरंकुश प्रवृत्तिले मौलाउने खतरा उच्च हुन्छ, जसको मूल्य सम्पूर्ण समाजले चुकाउनु पर्ने हुन्छ।
यद्यपि, पत्रकारिता क्षेत्रभित्र सुधारको आवश्यकता अस्वीकार गर्न सकिँदैन। पेशाभित्र रहेका कमजोरी र विकृतिहरूलाई पहिचान गरेर सुधार्न आवश्यक छ। तर सुधारको नाममा सम्पूर्ण पत्रकारिता क्षेत्रलाई बदनाम गर्नु, प्रेस स्वतन्त्रताको मूल्य घटाउनु वा स्वतन्त्र आवाजलाई दबाउने प्रयास गर्नु आत्मघाती हुनेछ। आलोचना आवश्यक छ, तर त्यो तथ्यमा आधारित, जिम्मेवार र सुधारमुखी हुनु जरुरी छ।
यदि हाल देखिएको नकारात्मक सोच यसरी नै फैलिँदै गयो भने पत्रकारिता पेशाबाट नयाँ पुस्ताको मोह भंग हुनेछ। प्रतिभाशाली र निष्ठावान पत्रकारहरूको अभाव सिर्जना हुनेछ, जसको प्रत्यक्ष असर सत्य सूचना, जनचेतना र लोकतान्त्रिक अभ्यासमा देखिनेछ। सत्य बोल्ने र कलम चलाउने हिम्मतदारहरूको कमीले लोकतन्त्र नै कमजोर हुनेछ।
अतः अहिलेको आवश्यकता भनेको पत्रकारितालाई बदनाम गरेर होइन, सशक्त बनाउने हो। यसको मूल्य, आचारसंहिता र स्वतन्त्रतालाई संरक्षण गर्दै सामाजिक सञ्जालजस्ता माध्यमहरूको जिम्मेवार र विवेकपूर्ण प्रयोग सुनिश्चित गर्नु हो। पत्रकारिता माथि हाँसो उडाएर होइन, यसको विश्वास र प्रभावलाई अझ मजबुत बनाइराखेर मात्र हामी उज्यालो र समुन्नत समाज निर्माण गर्न सक्छौं।
फोटोग्राफीमा दक्ष महरा सिस्ने अनलाइनका फोटो पत्रकार हुनुहुन्छ ।
