विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि जारी रहँदा छिङहाई–सिजाङ पठारमा हिमनदीको स्थिरता थप कमजोर हुँदै जाने र यसका कारण हिमनदीसम्बन्धी विपद्का घटना अझ बढ्न सक्ने चिनियाँ राष्ट्रिय जलवायु केन्द्रले बुधबार जनाएको छ। यस्ता विपद्ले क्रमिक रूपमा अन्य प्राकृतिक विपद् निम्त्याउन सक्ने र त्यसबाट क्षतिको मात्रा तथा प्रभावित क्षेत्र दुवै बढ्न सक्ने केन्द्रले जनाएको छ।

अगस्ट २६ मा नेपालको भूभागमा गएको पहिरोका कारण दक्षिणपश्चिम चीनको सिजाङ स्वायत्त क्षेत्रस्थित ग्यिरोङ बन्दरगाहमा ठूलो मानवीय क्षति हुनुका साथै केही मानिस बेपत्ता भएका छन्।

चिनियाँ समाचार संस्था फेङम्यान न्युजका अनुसार चिनियाँ विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गतको Institute of Mountain Hazards and Environment को हिममण्डलसम्बन्धी आपत्कालीन प्रतिक्रिया तथा विपद् न्यूनीकरण टोलीले घटनाको अध्ययन गरेको थियो। टोलीले रिमोट सेन्सिङबाट प्राप्त अनुगमन तथ्यांक तथा घटनास्थलबाट पठाइएको सूचनाको विश्लेषण गर्नुका साथै स्थलगत निरीक्षण र भ्रमणबाट प्राप्त तथ्यलाई समेत समेटेर अध्ययन गरेको हो।

अध्ययनअनुसार अगस्ट २६ बिहान करिब १०ः५२ बजे नेपालको लाङटाङ लिरुङ हिमालको उत्तरी ढलानमा करिब ५,२०० मिटर उचाइमा रहेको हिमनदीको एक भाग भत्किएको थियो। त्यसबाट हिउँ र चट्टानसहितको ठूलो हिमपहिरो सुरु भएको थियो।

उच्च हिमाली क्षेत्रबाट हिउँ र चट्टान तीव्र गतिमा करिब ४,००० मिटर उचाइसम्म तल झर्दा पहाडको ढलानलाई क्षतविक्षत पार्दै ठूलो मात्रामा गेग्रानसहितको बहाव उत्पन्न भएको थियो। करिब २२ किलोमिटर दूरी उच्च गतिमा पार गरेपछि उक्त बहाव चीनको करिब १,८०० मिटर उचाइमा रहेको ग्यिरोङ बन्दरगाह क्षेत्रमा पुगेको थियो।

फेङम्यान न्युजका अनुसार त्यसबाट करिब ०.७ वर्गकिलोमिटर क्षेत्र प्रभावित भएको थियो। प्रभावित संरचनामा २७ वटा भवन तथा सम्बन्धित पूर्वाधार समेत परेका थिए।

चिनियाँ राष्ट्रिय जलवायु केन्द्रका उपनिर्देशक गाओ रोङले बुधबार चिनियाँ मौसम विज्ञान प्रशासनले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिले संसारभरका पर्वतीय हिमनदी पग्लने क्रम तीव्र बनाइरहेको बताए।

उनका अनुसार जलवायु परिवर्तनले हिमनदीको गतिशील विशेषतामा परिवर्तन ल्याएको छ। यसका कारण हिमनदीभित्रको तापक्रम बढ्नु, हिमनदीको बहाव तीव्र हुनु तथा हिमनदीमा अचानक हुने तीव्र गतिका गतिविधि बढ्नुजस्ता परिवर्तन देखिएका छन्। २१औँ शताब्दीको सुरुदेखि, विशेषगरी सन् २०१० यता, विश्वका उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमपहिरोका घटना बढ्दै गएको उनले बताए।

चीनका पर्वतीय हिमनदीहरू मुख्यतः छिङहाई–सिजाङ पठार र त्यस आसपासका क्षेत्रमा फैलिएका छन्। गाओका अनुसार छिङहाई–सिजाङ पठारमा तापक्रम र आर्द्रता दुवै बढ्दै गएको अवस्थामा यस क्षेत्रका हिमनदीहरू सामान्यतः तीव्र गतिमा पग्लिरहेका छन्।

चिनियाँ हिमनदी सूची (Chinese Glacier Inventory) का अनुसार पछिल्लो ६० वर्षमा छिङहाई–सिजाङ पठारमा हिमनदीले ओगटेको क्षेत्र करिब २४ प्रतिशतले घटेको छ। यस अवधिमा करिब ७,००० वटा साना हिमनदी पूर्ण रूपमा हराइसकेका छन्।

गाओका अनुसार छिङहाई–सिजाङ पठारमा तीव्र गतिमा बढिरहेको तापक्रमले हिममण्डल पग्लने क्रमलाई तीव्र बनाइरहेको छ। यसको परिणामस्वरूप हिमतालहरूको संख्या बढ्नुका साथै तिनको क्षेत्रफल पनि तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ। साथै, हिमनदीहरूको गतिशील स्थिरता कमजोर हुँदै गएको छ।

भविष्यमा छिङहाई–सिजाङ पठारका हिमनदीहरूको आन्तरिक संरचनात्मक स्थिरता अझ कमजोर हुने अपेक्षा गरिएको गाओले बताए।

उनका अनुसार आगामी दिनमा हिमनदीसम्बन्धी विपद् अझ बढी हुन सक्छन्। यस्ता विपद्ले अन्य विपद्को शृंखलासमेत निम्त्याउन सक्ने भएकाले विनाशको परिमाण बढ्नुका साथै प्रभावित क्षेत्र पनि विस्तार हुन सक्छ।

सिस्ने अनलाइन

सिस्ने पश्चिम नेपालको एउटा हिमाल हो । हिमालजस्तै दृढ भएर डिजिटल पत्रकारितालाई अगाडि बढाउन हामीले यो नाम रोज्यौं । हिमालजस्तै दृढ भएर अघि बढ्न संकल्प गर्ने यो हाम्रो सानो प्रयास हो ।