वसन्त जोशी
अध्यक्ष -नेपाल फोटोग्राफर महासंघ, लुम्बिनी प्रदेश
दाङ । आज भदौ ३ गते, विश्व फोटोग्राफी दिवस। सन् १८३९ मा फ्रान्समा डाग्युरोटाइप (Daguerreotype) नामक प्रविधिको सार्वजनिक घोषणा भएको दिनलाई स्मरण गर्दै विश्वभरका फोटोग्राफरहरूले यो दिवस मनाउने परम्परा बसालिएको छ। यो दिनले केवल एउटा प्रविधिको आविष्कारलाई मात्र होइन, मानव सभ्यताको स्मृति, इतिहास र पहिचानलाई संरक्षित गर्ने असाधारण यात्राको सुरुवातलाई पनि जनाउँछ।
फोटोग्राफी केवल एउटा ‘चित्र उतार्ने काम’ होइन, यो समयको अभिलेख हो। एउटा फोटोले हामीलाई अतीतसँग जोड्छ, वर्तमानको कथा सुनाउँछ र भविष्यलाई कल्पना गर्ने आधार दिन्छ। युद्धका भयावह दृश्य, शान्ति र मेलमिलापका क्षण, हर्षोल्लासका उत्सव वा दुःखका कहर—फोटोग्राफीले ती सबैलाई जीवित बनाएर हाम्रो अगाडि ल्याएको छ।
नेपालमा फोटोग्राफीको महत्त्व
नेपाल विविधता र सौन्दर्यले भरिएको देश हो। हिमालदेखि तराईसम्म, संस्कृतिको बहुरूपता, जातजातिको जीवनशैली, परम्परा र संस्कारहरूलाई फोटोग्राफीमार्फत संरक्षण गर्नु अत्यन्तै जरुरी छ। आज हामीलाई हाम्रा पुर्खाहरूका चालचलन, संस्कृतिहरू र विगतका घटनाहरू थाहा पाउनुमा फोटोहरूको योगदान अमूल्य छ।
भूकम्प २०७२ होस् वा कोभिड–१९ को महामारी, प्राकृतिक प्रकोप होस् वा लोकतान्त्रिक आन्दोलन—यी सबैलाई कैद गरेर पुस्तौँसम्म सुनाइरहने काम नेपाली फोटोग्राफरहरूले आफ्नो क्यामेरा र कलम बराबरको दृष्टिबाट गर्दै आएका छन्।
चुनौती र अवसर
आजको डिजिटल युगमा फोटोग्राफी सजिलो बनेको छ। स्मार्टफोन र प्रविधिले तस्बिर खिच्ने संस्कृतिलाई हरेक मानिसको हातसम्म पुर्याएको छ।
यसले फोटोग्राफीलाई सहज बनाएको भए पनि पेशागत फोटोग्राफरहरूका लागि चुनौती थपिएको छ।
त्यसमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) को युगमा तस्बिरहरू सजिलै सिर्जना हुने क्रम बढ्दो छ। तर यथार्थ के हो भने, प्रविधिले जति नै विकास गरे पनि फोटोग्राफरको दृष्टि, अनुभूति, भावना र कथावाचन क्षमतालाई कुनै प्रविधिले प्रतिस्थापन गर्न सक्दैन। एउटा पेशागत फोटोमा केवल पिक्सेल मात्र हुँदैनन्, त्यहाँ जीवन, आत्मा र संदेश हुन्छ।
नेपाल फोटोग्राफर महासंघको भूमिका
नेपाल फोटोग्राफर महासंघ, लुम्बिनी प्रदेशले फोटोग्राफरहरूको हकहित र पहिचान सुरक्षित गर्न निरन्तर संघर्ष गर्दै आएको छ। प्रदेशदेखि केन्द्रसम्म, गाउँदेखि शहरसम्म—फोटोग्राफरहरूको आवाजलाई सशक्त बनाउन, उनीहरूको सीप र क्षमता विकास गर्न, र फोटोग्राफीलाई सम्मानित पेशाका रूपमा स्थापित गर्न हाम्रो प्रतिबद्धता छ।
हामीले नयाँ पुस्तामा फोटोग्राफीको चेतना अभिवृद्धि गर्ने लक्ष्यसहित विभिन्न कार्यक्रम गर्दै आएका छौँ। फोटोग्राफरको कामलाई केवल ‘फोटो खिच्ने’ भनेर सामान्यीकृत गर्ने मानसिकता बदल्नुपर्छ। यसलाई एउटा कला, एउटा पेशा, र एउटा सामाजिक जिम्मेवारीका रूपमा लिनुपर्ने आवश्यकता छ।
सिस्ने पश्चिम नेपालको एउटा हिमाल हो । हिमालजस्तै दृढ भएर डिजिटल पत्रकारितालाई अगाडि बढाउन हामीले यो नाम रोज्यौं । हिमालजस्तै दृढ भएर अघि बढ्न संकल्प गर्ने यो हाम्रो सानो प्रयास हो।
