चन्द्रप्रकाश खनाल
चीनको भ्रमण मेरो जीवनकै एक अविस्मरणीय अनुभव बन्यो। आठ दिनको छोटो अवधिमा तीन प्रमुख शहरहरूको यात्राबाट मैले एकैसाथ प्रकृति, इतिहास, संस्कृति, प्रविधि र विकासको अनुपम संगम महसुस गर्न पाएँ। यो यात्रा केवल स्थलगत अवलोकन मात्र थिएन, यो एउटा दृष्टिकोणको परिवर्तन पनि थियो—जसले चीनलाई हेर्ने मेरो सोचलाई थप गहिरो र विश्लेषणात्मक बनायो।
यात्राको सुरुवात युन्नान प्रान्तको राजधानी कुन्मिङबाट भयो। हरियाली र खुला वातावरणले स्वागत गर्ने यो शहर चीनको दक्षिणी क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्दैजस्तो लाग्यो। कुन्मिङको चिसो हावा, हराभरा वनस्पति र सुगठित सहर योजना देख्दा, चिनियाँ जीवनशैली कति अनुशासित, व्यवस्थित र पर्यावरणमैत्री हुन सक्छ भन्ने अनुभूति भयो। यहाँको सडकहरू सफा थिए, मानिसहरू अनुशासित र समयमै हिँड्ने चलन रहेको देखियो। बजार, होटल, र सडकछेउका स्टलहरूमा देखिने सांस्कृतिक विविधताले यो शहरलाई अझै रंगीन बनाएको थियो। व्यवसायिक सम्भावना बोकेको यो सहरले चीनको आन्तरिक आर्थिक गतिशीलता बुझ्न मद्दत गर्यो।
कुन्मिङबाट बुलेट ट्रेन चढेर जब म शंघाईतर्फ लागें, यात्राकै अर्को पाटो सुरु भयो। ट्रेनको गतिको अनुभव अचम्मको थियो। यसले के महसुस गरायो भने– प्रविधिमा लगानी र त्यसको सदुपयोगले मानिसको दैनिकी कति सहज, सुरक्षित र छरितो बनाउन सक्छ। शंघाई पुगेपछि त लाग्यो, म भविष्यमा पाइला राखिरहेको छु। यहाँका विशाल गगनचुम्बी भवनहरू, सुसज्जित सडकहरू, सफा नदी किनार, आधुनिकता र व्यवस्थापनको यस्तो उच्च स्तर—सबै कुरा हेर्दै गर्दा मन अचम्मित हुँदै गयो।
शंघाईको पुडोङ क्षेत्रमा पुगेपछि त आधुनिकताको साक्षात् अनुभव भयो। आकाश छुने भवनहरूबीच हिँड्दा लाग्थ्यो, प्रविधि र पूँजीको अद्भुत गठबन्धन यहीँबाट सुरु भएको हो। तर शंघाईमा आधुनिकताको छायाँमा इतिहास पनि जीवित छ भन्ने बुझियो युवान गार्डेन पुगेपछि। चिनियाँ परम्परागत वास्तुकलाले बनाइएको त्यो बगैंचाले शताब्दीयौँ पुरानो सांस्कृतिक मूल्य अझै कसरी जोगाइन्छ भन्ने गहिरो पाठ दियो।
शंघाईको चमकधमकपछि बेइजिङ यात्रा आफैँमा एउटा नयाँ अध्याय थियो। चीनको राजधानी बेइजिङ केवल प्रशासनिक केन्द्र मात्र होइन, त्यो एउटा जीवित संग्रहालय पनि हो। यहाँको हरेक पर्खाल, गल्ली, र दरबारले चीनको गौरवशाली इतिहास सुनाउँछन्। ग्रेट वाल अफ चाइना पुगेपछि मलाई लाग्यो, मान्छेको संकल्प र क्षमताको साक्षात् प्रमाण हो यो पर्खाल। कति कठिन भूभाग, कति उकालो, तैपनि निर्माण गरिएको—मानव जातिको इतिहासकै एक अद्वितीय सम्पदा।
फर्बिडन सिटीको भव्यता, सम्राटहरूको शासन प्रणाली, र समर प्यालेसको शान्त प्राकृतिक वातावरणले चिनियाँ साम्राज्यको समृद्ध परम्परालाई अझ नजिकबाट बुझ्ने अवसर दियो। बेइजिङको अर्को विशेषता भनेको त्यसको योजना र संरचना हो—चिया पसलदेखि मेट्रो सिस्टमसम्म, सरकारी भवनदेखि सार्वजनिक पार्कसम्म, सबै कुराले विकासको अनुशासन झल्काउँछ।
चीनको शहरी जीवनमा प्रविधिको भूमिकाले गहिरो प्रभाव पारेको देखियो। QR कोड स्क्यान गरेर पसलमा सामान किन्नु, मोबाइल एपमार्फत बस र ट्रेन चलाउनु, होटल बुकिङदेखि संग्रहालयको टिकटसम्म डिजिटल प्रणालीमा निर्भर हुनु—यी सबैले देखाउँछन् कि चीनले डिजिटल इकोनोमीलाई कसरी व्यापक रूपमा आत्मसात गरेको छ।
यात्राभरि मेरो मनमा एउटै प्रश्न गुञ्जिरह्यो—चीनले कसरी एकसाथ आफ्नो ऐतिहासिक जरा बचाएर आधुनिकता र विश्व प्रतिस्पर्धामा अग्रपंक्तिमा उभिन सफल भयो? यसको उत्तर मैले यिनै सडकहरूमा, भवनहरूमा, अनुशासनमा र चिनियाँ नागरिकहरूको अनुहारमा पाएँ।
यो आठ दिने यात्रा केवल एउटा देशको भ्रमण थिएन, यो थियो सोचको रूपान्तरण। इतिहास, संस्कार, प्रविधि, अनुशासन र राष्ट्रिय योजनाको अद्भुत समन्वय हेर्नु भनेको चीन हेर्नु रहेछ। अब मलाई लाग्छ—चीन नघुमी, एसियाली विकास र भविष्य बुझ्न सकिँदैन।
सिस्ने पश्चिम नेपालको एउटा हिमाल हो । हिमालजस्तै दृढ भएर डिजिटल पत्रकारितालाई अगाडि बढाउन हामीले यो नाम रोज्यौं । हिमालजस्तै दृढ भएर अघि बढ्न संकल्प गर्ने यो हाम्रो सानो प्रयास हो ।
